Çamlıhemşin'in Zilkale Yaylaları

Sisin İçinde Asılı Kalan Bir Kale

Kelime anlamıyla "Çan Kalesi" olan Zilkale, Rize ilinin Kaçkar Dağları'nın yükseklerinde, Fırtına Vadisi'nde kayalık bir çıkıntı üzerinde yükselir. Kalenin, Cenevizliler, Bizanslılar ve yerel Ermeni ile Gürcü güçlerinin bu yayla geçitleri için çekiştiği ortaçağ döneminden kaldığı düşünülmektedir. Kulelerinden doğrudan Fırtına Deresi'nin kayaların üzerinden gürleyerek aktığı bir kanyonun dibine bakarsınız; karşı yamaç ise çam ormanı ve bulutların içinde kaybolur.

Zilkale'yi unutulmaz kılan şey harabenin büyüklüğü değil, içinde bulunduğu ortamdır. Sis vadiye doğru ağır dalgalar hâlinde yükselir, aşağıdaki teraslarda çay ağaçları parlar ve duyulan tek sesler su, rüzgâr ve ara sıra çalan bir inek çanıdır. Fotoğrafçılar bu hüzünlü ışık için gelir; yavaş gezginler ise sadece durup nefes almak için.

Kale yaklaşık 1.100 metre yükseklikte yer aldığı için sıcaklıklar Karadeniz kıyısından çok daha düşüktür. Yaz ortasında bile sabahlar nemli ve kapalı geçebilir; bu da buranın masalsı atmosferini daha da derinleştirir.

Bazı kaleler sizi büyüklüğüyle etkiler. Zilkale ise sizi sessizliğiyle etkiler.

Nasıl Gidilir: Rize, Trabzon ve Çamlıhemşin Yolu

Ziyaretçilerin çoğu Zilkale bölgesine, Rize'ye yaklaşık 65 km, Trabzon'a ise yaklaşık 145 km uzaklıktaki küçük bir yayla merkezi olan Çamlıhemşin üzerinden ulaşır. Bölgenin ana uluslararası giriş kapısı, İstanbul ve Ankara'dan düzenli uçuşların yanı sıra birçok Avrupa şehrine bağlantıları olan Trabzon Havalimanı'dır. Daha doğuda yer alan Rize-Artvin Havalimanı ise daha yeni bir alternatiftir.

Trabzon'dan araba kiralayıp Karadeniz kıyısı boyunca Ardeşen veya Pazar'a sürebilir, ardından içeriye dönüp vadiyi tırmanarak Çamlıhemşin'e çıkabilirsiniz. Yol çay bahçelerinin arasından ve gürleyen yan derelerin yanından kıvrılır — iki-üç saat sürmesini bekleyin. Rize'den yolculuk daha kısadır, yaklaşık bir-bir buçuk saat sürer.

Toplu taşıma mevcut olsa da sabır gerektirir. Dolmuşlar Rize ve Ardeşen'den Çamlıhemşin'e günde birkaç kez sefer yapar; Çamlıhemşin'den itibaren yerel dolmuşlar veya taksiler vadinin yukarısına, Zilkale ve çevresindeki köylere doğru devam eder. Birçok pansiyon, önceden ararsanız sizi almak için araç gönderir.

Kendi aracınız varsa, yolun kendisi de deneyimin bir parçasıdır: virajlı yollar, ahşap köprüler ve sonsuz yeşillik. Yavaş gidin ve sık sık fotoğraf çekmek için durmayı bekleyin.

Zilkale Vadisi'nde Görülecek ve Yapılacak Şeyler

Kalenin kendisi başrolde olsa da, çevresindeki vadi tam bir günü, hatta daha iyisi iki günü hak ediyor. Kale yolundan çobanların yazın kullandığı yüksek yaylalara doğru yürüyüşler yapılabilir; Fırtına Nehri boyunca aşağıya inerek eski taş köprülere ve şelale manzaralı noktalara ulaşabilirsiniz.

• Zilkale'nin surlarını, kulesini ve şapel kalıntılarını, ayrıca arkasındaki sırt boyunca uzanan dar patikayı keşfedin.
• Sis ve ormanla çerçevelenmiş kalenin klasik manzarasını fotoğraflayın; en iyisi sabah erken saatlerde veya yağmurdan sonra.
• Şenyuva'daki (eski adıyla Çinçiva) ünlü köprü dâhil olmak üzere Fırtına Vadisi'nin tarihi taş köprülerinden geçin.
• Ahşap evleri ve panoramik manzaralarıyla geleneksel yazlık yerleşimler olan Pokut ve Sal yaylalarına yürüyün veya araçla gidin.
• İşleyen bir çay bahçesini ziyaret edin ve Rize çayının nasıl toplandığını ve işlendiğini görün.

Bu etkinliklerin çoğu hafif tempolu ve kendi kendine rehberli olup bölgenin yavaş seyahat karakterine uygundur. Ciddi yürüyüşçüler, Kaçkar Dağları'nın daha derinlerine yapılacak çok günlük rotalar için Çamlıhemşin'i üs olarak kullanabilir.

Hava Durumu, Ne Giyilmeli ve Ne Getirilmeli

Burası bir yayla iklimidir. Her ay yağmur olasıdır ve sis bir kusur değil, bir özelliktir. Temmuz ve ağustosta bile vadide gündüz sıcaklıklarının yaklaşık 15-25°C olması, geceleri ise tek haneli derecelere düşmesi beklenir; yaylalar daha da serindir. İlkbahar ve sonbahar nemli ve değişkendir; kış ise kar, zaman zaman yol kapanmaları ve çarpıcı, güzel bir sessizlik getirir.

Bir plaj tatili için değil, ıslak ve serin koşullar için hazırlanın:

• Su geçirmez bir ceket ve pantolon ya da en azından sağlam bir rüzgârlık.
• İyi tutuşlu, suya dayanıklı yürüyüş ayakkabıları — patikalar çamurlu ve kaygan hâle gelir.
• Kalın katmanlar: polar, uzun kollu giysiler ve akşamlar için bir bere.
• Fotoğraf makineniz için su geçirmez bir çanta veya yağmurluk.
• Küçük bir günlük sırt çantası, doldurulabilir su şişesi ve geç dönüşler için bir baş lambası.
• Türk lirası nakit — Çamlıhemşin'den ayrıldıktan sonra bankamatikler sınırlıdır.

Yaz aylarında tatarcıklar ve nem ziyaretçileri şaşırtabilir, bu yüzden hafif uzun giysiler yardımcı olur. Açık yüksek rakımlı günler için yine de güneş kremi taşımaya değer.

Köy Pansiyonları ve Çay Evi Misafirperverliği

Zilkale bölgesindeki konaklama yerlerinin büyük çoğunluğu küçük ölçekli ve aile işletmesidir. Ahşap köy pansiyonları ve yayla evleri sade odalar, ev yapımı Karadeniz mutfağı ve hiçbir otelde bulamayacağınız manzaralar sunar. Birçoğu, Şenyuva, Çat gibi köylerde ve üstlerindeki yayla yerleşimlerinde, kaleye kısa bir sürüş mesafesindedir.

Akşam yemeği genellikle yerel lezzetlerden oluşan sabit bir menüdür: mıhlama, vadideki derelerden taze alabalık, mısır ekmeği, yabani otlar ve yayla kovanlarından bal. Kahvaltılar cömerttir; köy peyniri, zeytin, yumurta ve bitmeyen çay eşliğinde.

Çay evi kültürü bu deneyimin merkezindedir. Küçük bir çay evinde, oturduktan saniyeler sonra elinize lale biçimli bir bardakta Rize çayı verilir. Aynı dili konuşmuyorsanız sohbet sınırlı olabilir, ancak misafirperverlik asla. İkinci bardağı kabul edin — bu, bir molayı anıya dönüştüren küçük bir ritüeldir.

Temmuz ve ağustosta, Türk ailelerin yaylalara döndüğü dönemde önceden rezervasyon yapın. Yoğun sezon dışında, koca vadiler size kalabilir.

Keyifli Bir Ziyaret İçin Pratik İpuçları

Zilkale'yi farklı hava koşullarında görmek istiyorsanız bölgede en az iki gece kalın — güneşteki kale ile buluttaki kale iki farklı deneyimdir. Yükseklik korkunuzu yenmeye ve virajlı yollara tahammül etmeye hazır olun.

Özel arazilere ve sürü yollarına saygı gösterin, geçtiğiniz kapıları arkanızdan kapatın ve hayvanlardan ve çoban köpeklerinden uzak durun. Vadilerde cep telefonu sinyali zayıftır; bu yüzden Çamlıhemşin'den ayrılmadan önce çevrimdışı haritaları indirin.

Son olarak, yavaş seyahat edin. Zilkale yaylaları bir kontrol listesi destinasyonu değildir. Burası bir bardak çay eşliğinde oturup sisin çamların arasından geçişini izleyeceğiniz ve dağların tempoyu belirlemesine izin vereceğiniz bir yerdir.